Herhangi bir anda, beyninizde muhtemelen onlarca sekme açık oluyor. Elbette, elinizdeki işe odaklanıyorsunuz, ancak aklınızın bir köşesinde, halletmeniz gereken işleri, katılmanız gereken toplantıları ve sevdiklerinizle yaptığınız planları da takip ediyorsunuz.
Buna bilişsel yük denir ve çok ağırlaşırsa, her karar sanki en önemli kararmış gibi hissedebilirsiniz. Her şeyin dağılmasına sadece iki saniye kaldığı hissine kapılarak stresli, sinirli ve paranoyak hissetmeye başlayabilirsiniz.
Ancak bu huzursuzluk hissi hayatınızda kalıcı bir yer tutmak zorunda değil. Sorumluluklarınızı ele alma şeklinizde küçük değişiklikler yaparak kendinizi daha hafif ve daha düzenli hissetmeye başlayabilirsiniz.
Bilişsel yük nedir?
Bilişsel yükünüz, beyninizin herhangi bir anda ne kadar zihinsel çaba harcadığını, özellikle de kısa vadeli düşünme, işleme ve karar vermeyi yöneten kısımlarının ne kadar çaba harcadığını gösterir.
Sadece birkaç şeyi aynı anda yapmaya çalıştığınızda, muhtemelen kendinizi üretken ve kontrol sahibi hissediyorsunuz; hatta bilişsel yükünüzün yapılacaklar listenizi önceliklendirmenize bile yardımcı olduğunu görebilirsiniz.
Ama elbette, iyi şeylerin de fazlası her zaman mümkündür. Sorumluluklar biriktiğinde, odaklanma yeteneğiniz azalabilir, hafızanız zayıflayabilir ve hatta temel kararlar bile zor gelmeye başlayabilir. Farkına bile varmadan, bitkinlik ve tükenmişlik hissi ortaya çıkabilir.
Bilişsel Yük Türleri
İçsel yük
Bu, görevin kendisi için gereken çabadır. Araba kullanmayı öğrenmek veya zor bir konuşma yapmak gibi bazı şeyler daha fazla beyin gücü gerektirir. Bu görevlerden kaçınmamalısınız, ancak sonrasında nasıl hissedebileceğinizi fark ederek biraz toparlanma süresi yaratabilirsiniz.
Gereksiz yük
Gereksiz yük, gürültülü ortamlar, belirsiz talimatlar ve yetersiz uyku gibi hayatı zorlaştıran kaçınılabilir dağınıklığı ifade eder. Bunları azaltmak genellikle rahatlamanın en doğrudan yoludur.
İlgili yük
İlgili yük, beyninizin öğrenmek, bütünleştirmek ve yaptığınız şeyi anlamlandırmak için harcadığı çabadır. Genellikle büyümeye ve netliğe yol açar, bu nedenle amaç, onunla rekabet eden görevleri en aza indirmektir.
Bilişsel yük neden sizi kaygılı hale getirir?
Beyniniz aşırı yüklendiğinde, vücudunuz tepki verebilir. Beyniniz “uyanık” modunda takılı kalır. Çok fazla karar almak veya duygusal stresin aşırı yüklenmesi vücudunuzu aktif tutabilir. Nefesiniz sığlaşabilir ve kaslarınız çok gerginleşebilir.
Bilişsel yük nedeniyle filtreleme yeteneğinizi kaybedersiniz. Yüksek bilişsel yük nedeniyle beyniniz acil olanı önemsiz olandan ayırt etmekte daha fazla zorlanır. Bu durum, bir mesaja cevap vermek veya akşam yemeği tarifi seçmek gibi şeyleri aniden bir iş görüşmesine hazırlanmak kadar stresli hale getirebilir.
Hafızanız aşırı yüklendiğinde, düşünceli tepkiler verme kapasiteniz azalır. Küçük hayal kırıklıkları daha büyük hissedilebilir ve daha çabuk öfkelenebilirsiniz.
Bilişsel aşırı yüklenme, olayları rasyonel bir şekilde işlemenizi zorlaştırabilir ve sizi çıkmaza sokabilir. Geride kaldığınızı hissedebilirsiniz. Aşırı yüklenme, zaman ve ilerleme algınızı bozabilir. Aslında üretken olsanız bile, “bütün gün hiçbir şey yapmadığınızı” hissedebilirsiniz. Bilişsel yük çok uzun süre yüksek olduğunda, sinir sisteminiz sürekli tetikte kalır. Bu da korkunun uzun süre devam etmesine neden olabilir.
Bilişsel Yükleriniz ile Nasıl Başa Çıkabilirsiniz?
1.Zihninizi boşaltın
Zihninizde ne kadar çok bilgi tutmaya çalışırsanız, problem çözme veya karar verme için o kadar az zamanınız kalır. Hafızanız üzerindeki baskıyı azaltmak için, alışveriş listelerinden en karmaşık düşüncelerinize kadar her şeyi yazın. Örneğin bir e-posta atmayı unutacağınızdan endişe ederek yatakta yatmak yerine, ertesi gün mutlaka hatırlayacağınız şekilde not alın.
2.Bir seferde sadece tek bir görev yerine getirin
Çoklu görev yapmak üretken hissettirebilir, ancak aslında odağınızı böler ve bilişsel yükünüzü artırır. Görev değiştirdiğinizde beyniniz kendini yeniden yönlendirmek zorunda kalır ve bu da enerji harcar.
Tek bir işe odaklanmayı deneyin. Belirli bir süre boyunca tek bir işe odaklanın ve ardından bir sonraki işe geçin. Örneğin, 20 dakika boyunca e-postaları yanıtlayıp ardından bir sonraki göreve geçebilirsiniz.
3. Temel görevler için rutinler oluşturun
Temel işlemleri otomatikleştirmek, beyninize beklenmedik durumlarla başa çıkmak için daha fazla alan sağlar ve bilişsel yükünüzü azaltır. Geceleri kıyafetlerinizi hazırlayın ve yapmayı unuttuğunuz tekrar eden görevler için takvim uyarıları ayarlayın.
4. Görsel ve çevresel gürültüyü azaltın
Dağınık masalar ve arka plandaki dağınıklık, bilişsel yükünüzü gizlice artırabilir. Mükemmel derecede temiz olmasa bile, alanınızı düzenlemek için çaba gösterin. İşiniz bittiğinde tarayıcı sekmelerini kapatın, gereksiz telefon bildirimlerini kapatın ve gözlerinizin dinlenebileceği bir yer olması için çalışma alanınızın bir köşesini temizleyin.
5. Dinlenmeye zaman ayırın
Dinlenmek beyninizin işlemesini ve iyileşmesini sağlar, bu yüzden gün boyunca birkaç tane yapılandırılmamış ve zorlayıcı olmayan anlar oluşturduğunuzdan emin olun. Pencereden dışarı bakın, bir şeyler karalayın, podcast dinlemeden yürüyüşe çıkın veya 10 dakika boyunca sessizce oturun.
Derya Öte Almanya’da yaşayan Türk bir ICF koçudur. Almanya Duisburg’da bulunan kendi kurmuş olduğu Derya Öte Koçluk ve Danışmanlık Akademisinde koçluk, yaşam danışmanlığı hizmetlerini yürütmekte ve aynı zamanda ICF koçluk eğitimleri vermektedir.
Hizmetlerini Türkçe ve Almanca olarak sunan Derya Öte, farklı kültürden pek çok insanın hayatlarına dokunmuş ve kişisel gelişim yolculuklarına katkı sağlamıştır. Derya Öte ve sunduğu hizmetler hakkında daha fazla bilgi almak için +491608488493 telefon numarası veya info@lifecoach-deryaoete.de mail adresi aracılığıyla iletişim kurabilir, sosyal medya hesabından etkinlikleri takip edebilirsiniz.
